Tự do tài chính nghĩa là gì

“Tự do tài chính” – cụm từ tích cực mà nói thì rất truyền cảm hứng. Nhưng tiêu cực mà nói thì nghe lại hơi “đa cấp”. Nếu bạn đã có thời gian ham học hỏi kiểu như tôi thì kiểu gì cũng đã nghe rồi. Từ các chuyên gia tự phong trên mạng xã hội hay đến các hội thảo high-five người bên cạnh. Người ta lạm dụng nó đến mức ác cảm, thậm chí là ám ảnh. Vậy phải hiểu chính xác về nó như thế nào?

TÀI CHÍNH

Cắt nghĩa từng phần nhé. Trước hết là với tài chính, cụ thể ở đây tôi muốn nói đến tài chính của từng cá nhân. Tài chính doanh nghiệp hay tài chính công thì nằm ngoài phạm vi bài viết này. Theo Wikipedia thì

Tài chính cá nhân là việc quản lý tài chính mà mỗi cá nhân hoặc một gia đình thực hiện để lập ngân sách, tiết kiệm và chi tiêu các nguồn tiền mặt theo thời gian, có tính đến các rủi ro tài chính và các sự kiện trong tương lai. Khi lập kế hoạch tài chính cá nhân, cá nhân sẽ xem xét sự phù hợp với nhu cầu của mình về một loạt các sản phẩm ngân hàng (tài khoản tiết kiệm, vãng lai, thẻ tín dụng và các khoản cho vay tiêu dùng) hoặc đầu tư cá nhân (thị trường chứng khoán, trái phiếu, quỹ tương hỗ) và bảo hiểm (bảo hiểm nhân thọ,bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn) hoặc tham gia và giám sát các kế hoạch hưu trí, trợ cấp và thuế thu nhập.

Ngắn gọn thì việc quản lý tài chính cá nhân là cách bạn quản lý thu nhập, chi tiêu. Cùng với đó là lập kế hoạch bảo vệ và đầu tư để gia tăng tài sản của mình. Ở trên có một phần quan trọng nữa là “có tính đến rủi ro tài chính và các sự kiện trong tương lai”. Có nghĩa là bạn sẽ phải giả định một kịch bản tài chính từ thời điểm hiện tại đến cuối đời. Kịch bản càng chi tiết thì khả năng ứng phó với nó càng cao.

NHÂN QUẢ

Hãy tập sử dụng tư duy “nhân quả”, “nhân quả” ở đây không có gì tâm linh huyền bí cả. Đơn giản “nhân” là nguyên nhân và “quả” là kết quả. Bạn còn nhớ ngày xưa lúc mới học tiếng Anh được học mẫu câu điều kiện loại 1 không? NẾU sự việc X xuất hiện THÌ sự việc Y xảy ra.

Như vậy, giả dụ hiện nay bạn đang có sức khỏe tốt và một công việc cho thu nhập đều đặn. Giả sử NẾU bạn mất sức khỏe hay công ty cắt giảm nhân sự THÌ bạn sẽ thế nào? NẾU bạn tiêu hết số tiền mình kiếm được hiện nay THÌ đến khi lớn tuổi bạn sẽ tiêu bằng gì? Hoặc, NẾU bạn đầu tư từ khi còn trẻ THÌ khi già tài sản của bạn sẽ tăng bao nhiêu? Bạn đã thử giả định NẾU/THÌ cho cuộc đời mình chưa?

Chốt nhé, NẾU bạn muốn lập kế hoạch quản lý tài chính cá nhân đơn giản nhất THÌ đọc bài này.

TỰ DO

Lại mượn Wikipedia cho tăng tính thuyết phục

Quyền tự do hoặc tự do (tiếng Hy Lạp: ελευθερία, tiếng Latinh: libertati, tiếng Anh: liberty, tiếng Hoa: 自由) là khái niệm dùng trong triết học chính trị mô tả tình trạng khi cá nhân không chịu sự ép buộc, có cơ hội để lựa chọn và hành động theo đúng với ý chí nguyện vọng của chính mình.

Như vậy tự do là việc một cá nhân có thể có suy nghĩ và hành động độc lập mà không phải chịu sự tác động nào từ các yếu tố bên ngoài.

Theo hướng ngược lại, những gì có tính chất chống lại việc suy nghĩ và hành động độc lập của cá nhân là những yếu tố khiến chúng ta mất đi sự tự do.

TỰ DO TRONG TÀI CHÍNH

Vậy thì theo tôi, tự do tài chính là việc suy nghĩ và hành động với những kế hoạch tài chính của cá nhân mà không chịu sự tác động từ các yếu tố bên ngoài. Những yếu tố bên ngoài có thể tác động lên tài chính của một cá nhân có thể kể đến như sức khỏe, rủi ro nghề nghiệp, rủi ro kinh tế vĩ mô…

Ví dụ, bạn hiện tại đang có sức khỏe tốt nhưng không có gì đảm bảo rằng bạn vẫn khỏe mạnh như vậy sau 10-20 năm nữa. Vậy nếu bạn đã có một kế hoạch tài chính cho mình thì đến khi không còn khả năng lao động bạn vẫn có thu nhập. Một hợp đồng bảo hiểm hay một tài khoản để dành cho nghỉ hưu là một ý tưởng tốt.

Hay, có rất nhiều công việc có khả năng sẽ bị thay thế bằng máy móc trong tương lai nhưng nếu đã có một kế hoạch cho mình thì điều đó không còn đáng sợ nữa. Một công việc kinh doanh khác bên cạnh chuyên môn chẳng hạn.

Hoặc, công việc của bạn chịu sự tác động bởi nền kinh tế. Giả sử bạn làm trong ngành du lịch nhưng một dịch bệnh toàn cầu xảy ra, kết quả thì bạn cũng đã chứng kiến rồi đấy. Vậy thì một kế hoạch đầu tư độc lập không bị ảnh hưởng bởi biến động của thị trường là một kế hoạch cực kỳ thông minh. Quỹ ETF khá là chắc kèo trong hoàn cảnh này.

TỔNG KẾT

Để tổng kết tôi xin đưa ra một vài lời khuyên để giúp bạn có thể “tự do tài chính” một cách nhanh nhất:

  1. Hãy lập kế hoạch để quản lý chi tiêu và thu nhập của mình một cách chặt chẽ.
  2. Đừng quên lập thêm kế hoạch bảo vệ và gia tăng tài sản của mình.
  3. Giả định những kịch bản rủi ro có thể xảy ra trong nghề nghiệp hay cuộc sống của mình và lập kế hoạch chống lại những rủi ro đó.
  4. Đừng All-In, dù nó có là một khoản đầu tư hay công việc chuyên môn. Hãy có thêm một back-up plan.

Giới thiệu một quyển sách tham khảo nếu bạn thích đọc sách nhé. Tên nó hơi đa cấp nhưng nội dung thì không như vậy: Thịnh vượng tài chính tuổi 30.

Hết rồi, chúc bạn thành công! Hẹn gặp lại ở bài sau.

Kinh doanh, đầu tư, đầu cơ, khởi nghiệp

Kinh doanh, đầu tư, đầu cơ và khởi nghiệp. Mấy cái này nghe nó cứ lạ mà quen, cứ giống giống mà lại khác khác. Hình như tất cả đều có một điểm chung là để kiếm tiền. Vậy thì nó khác nhau ở điểm nào nhỉ? Làm rõ trong bài này nhé

KINH DOANH

Trước tiên, tôi không phải là một nhà kinh tế học nên chúng ta sẽ cố gắng đọc và hiểu theo cách bình dân vỉa hè thôi bạn nhé. Bắt đầu với Kinh doanh trước. Kinh doanh hay Business trong tiếng Anh nôm na là một hoạt động kinh tế liên quan đến việc sản xuất, phân phối hàng hoá hay các loại dịch vụ. Kinh doanh chủ yếu có 2 loại là offline và online.

Ví dụ bạn mở quán trà đá để bán kiếm lời thì đấy là một hoạt động kinh doanh offline. Nếu bạn mở một trang web và chỉ ship trà đá chứ không bán tại chỗ thì đấy là kinh doanh online. Bạn đun nước sôi rồi pha trà thì đó là sản xuất. Bán đến tay khách thì đấy là phân phối. Cái cậu ship trà đá lúc nãy thì làm dịch vụ giao hàng. Tạm hiểu như vậy.

ĐẦU TƯ

Đầu tư hay Investment là một hoạt động có mục đích sinh lời với hình thức mua một tài sản với giá trị thấp rồi bán ra sau một khoảng thời gian dài. Hoạt động đầu tư là một hoạt động đòi hỏi có kiến thức. Người đầu tư sẽ quan tâm đến giá trị và sự phát triển về lâu dài của tài sản mà mình mua.

Ví dụ, bà ngoại thấy quán trà đá của bạn kinh doanh khá ổn nên quyết định đưa tiền cho bạn để mở rộng từ 6 ghế lên 12 ghế. Trước khi đưa tiền thì bà ngoại bắt bạn chia lại 30% lợi nhuận bán được chẳng hạn. Vậy là bà ngoại đã nhìn thấy tiềm năng ở doanh nghiệp mini của bạn và đã quyết định ĐẦU TƯ tiền để bạn phát triển mạnh mẽ hơn. Nghe giống chứng khoán đấy chứ nhỉ.

Nó cũng có thể dưới dạng đầu tư công sức, thời gian và tiền bạc cho một mô hình kinh doanh. Ví dụ, trong lúc bạn ngồi bán trà đá trước cổng trường thì phát hiện ra bọn trẻ con rất thích ăn mấy cái đồ kiểu như thịt xiên nướng. Thế là bạn quyết định ĐẦU TƯ một cái bếp than và một cái quạt để bán thêm thịt xiên cho chúng nó mỗi khi tan học. Bạn đã bỏ tiền mua công cụ, bỏ thời gian ướp thịt và bỏ công nướng thịt để bán quanh năm. Thế nên đây cũng là một hình thức đầu tư.

ĐẦU CƠ

Trái ngược với đầu tư. Đầu cơ hay Speculation là một hoạt động kiếm lời có tính thời điểm. Thường có rủi ro cao nhưng lợi nhuận cũng lớn. Các hoạt động đầu cơ thường chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn.

Một ví dụ của đầu cơ là việc ôm một đống khẩu trang mùa dịch vừa qua rồi đẩy giá lên cao để kiếm lời. Hoặc, bạn có bà dì ở quê, nhân dịp giá vải thiều xuống thấp thì đánh một xe tải 2.5 tấn về Bắc Giang mua rồi mang về Hà Nội bán giá cao hơn. Vì vải chỉ có mùa vụ nên bạn chỉ bán hết mùa là nghỉ. Chính vì vậy đây là hình thức ĐẦU CƠ.

KHỞI NGHIỆP

Khởi nghiệp theo ý tôi muốn nói không phải là khởi đầu một sự nghiệp mà là khởi nghiệp sáng tạo. Là cái start-up mà vô tuyến vẫn hay nói mấy năm vừa qua đấy. Đặc điểm của khởi nghiệp sáng tạo là thất bại đến 99% nhưng nếu thành công sẽ mang đến quả ngọt hơn bao giờ hết. Lúc này doanh nghiệp của bạn sẽ x5, x10 hay thậm chí x hàng trăm hàng nghìn lần giá trị ban đầu. Những grab, uber, airbnb … chính là những ví dụ điển hình về khời nghiệp sáng tạo.

Lại quay lại với quán trà đá của chúng ta. Sau vài năm kinh doanh khá ổn với việc bán trà và thịt xiên nướng trước cổng trường tiểu học. Bạn có một ý tưởng đột phá là xuất khẩu văn hoá trà đá sang cả nước ngoài. Bạn tạo web, thuê sale, mô hình của bạn là không đun nước bán trực tiếp nữa mà sẽ tạo một app bán trà đá. Bất cứ ai muốn uống trà đá chỉ cần quẹt quẹt rồi sau đó ở bất cứ đâu trên thế giới sẽ có nhân viên đến pha trà châm thuốc cho bạn.

Từ Hà Nội đến London, từ Bắc Ninh đến New York, từ Hưng Yên đến Washington DC. Bạn thống trị ngành này, bạn đến Shark Tank và gọi được vốn 10 triệu đô cho 5% cổ phần. Và thế là bạn thành triệu phú với chỉ với 5 triệu Việt Nam đồng mở quán ngày đầu.

TỔNG KẾT

Tóm cái váy lại những câu chữ tếu táo của tôi ở trên cũng là để cho chúng ta có cách hiểu đúng về những công việc sản sinh ra tiền.

Hy vọng là qua bài này, ít nhất bạn cũng đừng dùng sai từ khi nói về những hoạt động kinh tế này nhé. Nếu ông nào bảo “đầu tư bất động sản” mà mua miếng đất rồi bán ngay sau 3 tháng thì bạn cứ mạnh dạn đứng lên mà cho hắn một bài giảng. Còn doanh nhân thành đạt nào rủ bạn góp vốn để “kinh doanh chứng khoán” thì bạn cứ thẳng tay. Đầu tiên là cái mặt bàn, sau đấy là cái mặt nó 😂

Bây giờ nhìn lại những khái niệm ở trên, bạn có thấy tôi cố tình sắp xếp nó theo độ khó tăng dần không? Độ khó thấp tương đương với lợi nhuận thấp nhưng an toàn và bền vững. Vậy nên hãy cứ bắt đầu với những gì an toàn và bền vững trước nhé.

Cuối cùng thì nếu có thể đưa ra một lời khuyên. Tôi khuyên bạn hãy luôn đầu tư cho bản thân mình trước, đầu tư cho trải nghiệm, cho kiến thức là khoản đầu tư không bao giờ thua lỗ.

Hôm nay tạm dừng ở đây, hôm tới sẽ đi vào chi tiết từng vấn đề. Chúc chúng ta thật nhiều may mắn.

Những hình thức đầu tư lừa đảo

Tôi định viết bài này sau nhưng dạo gần đây các loại hình đầu tư lừa đảo lại xuất hiện lại nên phải viết để cảnh báo mọi người ngay. Tôi sẽ đi từng loại một để bạn có thể cảnh giác và nhận biết ngay khi thấy thông tin về nó.

HYIP

Đầu tiên phổ biến nhất phải nói đến thể loại HYIP (High Yield Investment Programs) hay còn gọi là loại hình đầu tư Ponzi, ở Việt Nam thì thường biết đến cái tên là Đa cấp (bạn có thể tìm kiếm thêm thông tin về Ponzi trên google). Về kinh doanh đa cấp offline ở Việt Nam thì chắc bạn cũng không lạ gì nhưng loại hình online thì phổ biến khoảng năm 2017 tại Việt Nam và có xu hướng quay trở lại những năm gần đây.

HYIP có thể núp dưới bóng rất nhiều dẫn dắt hoa mỹ như đầu tư vào một đồng coin mới, đầu tư vào một dự án khoa học có tiềm năng, đầu tư vào khai thác khoáng chất… Nhưng thực tế những thông tin này là hoàn toàn không có thật, lợi nhuận của người đầu tư chỉ đến từ việc người đến sau trả cho người đến trước và hậu quả là đến một ngày trang web đó sẽ không truy cập được, kéo theo là toàn bộ số tiền của nhà đầu tư.

Dấu hiệu nhận biết những loại hình này là thường đưa ra con số lợi nhuận siêu lớn như từ 3%, 5% thậm chí đến 10%, 20% một ngày. Thực tế thì nhà đầu tư vẫn sẽ nhận được tiền một thời gian ngắn ban đầu, có thể hòa vốn hoặc lãi ra một chút ít nhưng phần lớn người tham gia sẽ mất tiền. Điều này nguy hại đến mức hiện nay trong giới chơi HYIP coi việc mất tiền vào các sàn Ponzi là do đen đủi. Họ động viên nhau là sàn này mất thì sàn sau ta vào sớm sẽ có tiền mà không nhận ra rằng tài khoản của họ đang bị bào đi từng ngày.

Một số dự án Ponzi đình đám ở Việt Nam đã lấy đi hàng chục triệu đô của nhà đầu tư có thể kể đến như iFan, Skymining… Xem thêm ở đây

Tại sao lừa đảo như vậy mà vẫn có nhiều người theo? Tất cả lại tại chữ “THAM” bạn ạ, khi đứng trước lời hứa hẹn lợi nhuận hấp dẫn như vậy, nếu không tỉnh táo chúng ta sẽ bỏ qua những thông tin bất lợi và hy vọng rằng dự án này sẽ chuẩn, sẽ không như các dự án khác đâu. Hơn thế nữa, họ mở cả văn phòng to đẹp ở Việt Nam, hội thảo hàng trăm hàng nghìn người tham dự ở khách sạn 5 sao… Chẳng lẽ cả nghìn người kia ai cũng ngu hết?

Xin thưa là họ không ngu vì những người luôn chiến thắng trong HYIP là những người mời được nhiều người tham gia nhất, từ đó ăn tiền hoa hồng của sàn. Những người đã tỉnh ra thì hy vọng sẽ gỡ lại khoản tiền mình đã bỏ vào bằng cách mời thêm nhiều người khác, chỉ có những con gà béo thiếu kiên thức là bị luộc.

UỶ THÁC ĐẦU TƯ

Tôi nói đến ủy thác đầu tư cá nhân chứ không phải các ngân hàng hay các quỹ lớn hợp pháp. Loại hình này thường hay xuất hiện ở hai lĩnh vực chứng khoán và ngoại hối. Câu chuyện thường bắt đầu với một cá nhân có hình ảnh doanh nhân thành đạt, nhà lầu xe hơi hay post ảnh tiền và nhà hàng sang chảnh trên mạng xã hội. Hình ảnh của họ được xây dựng hàng ngày rất đẹp như một nhà đầu tư thành công, tự do tài chính… Rồi đến một ngày họ kêu gọi góp vốn để cùng chơi chứng khoán hay ngoại hối với lời cam kết là lãi thì chia 50/50, 70/30 hoặc 80/20 với phần lợi thuộc về nhà đầu tư cùng với cam kết sẽ không để cháy tài khoản quá 30%.

Hình thức này ban đầu là minh bạch, người gọi vốn giao dịch thật, chia sẻ thông tin và báo cáo tài khoản với những người góp vốn. Về cơ bản, họ đánh thắng thì mọi người được chia lãi, họ đánh thua thì thôi, miễn là không quá 30% như ban đầu đã thỏa thuận. Đúng là một kèo quá thơm cho đội gọi vốn – được thì ăn sai thì chẳng sao hết. Đối với những người gọi vốn tử tế, tức là dùng hết công lực đánh thật thường thì cũng sẽ thua sau một khoảng thời gian vì cơ bản số tiền họ nắm trong tay là quá lớn, vượt quá khả năng kiểm soát và tâm lý chịu đựng của họ.

Còn nhưng doanh nhân gọi vốn bịp thì sẽ không quan tâm đến số tiền của nhà đầu tư, những người này sẽ có cam kết từ đầu là sẽ chỉ nhận rất ít hoặc không nhận gì từ khoản lãi này. Số tiền phải trả chỉ là một khoản phí nhỏ cho mỗi giao dịch, và thế là họ sẽ đánh với khối lượng rất nhỏ, đánh cả trăm lệnh một ngày, thậm chí chạy robot để đánh càng nhiều càng tốt. Càng nhiều lệnh thì họ sẽ càng có nhiều tiền, vốn của nhà đầu tư thì kệ thôi, họ không quan tâm lắm.

COPY TRADE

Copy trade hay Copy signal, về cơ bản không phải lừa đảo, hình thức này nghĩa là bạn sẽ follow những tài khoản giao dịch với tỷ lệ thành công cao trên các trang như myfxbook, mql5… Bạn sẽ phải trả một khoản phí để copy 100% các lệnh giao dịch của tài khoản này, họ thắng thì bạn thắng, họ thua tất nhiên bạn thua. Để thực sự copy những tài khoản này bạn phải biết cách đọc và hiểu số liệu thống kê các giao dịch của họ như tỷ lệ thắng (Win rate), mức sụt giảm tài khoản (Drawdown), số ngày đã giao dịch…

Nhưng cuối cùng thì nó cũng khá giống cách thức Ủy thác ở trên, nghĩa là họ nhận được tiền mua tín hiệu của bạn rồi, thắng thì tốt, thua họ cũng không mất gì. Tóm lại tiền của mình, đừng dại mà đưa cho người khác sử dụng.

SÀN GIAO DỊCH LỪA ĐẢO

Hình thức cuối cùng tôi muốn nhắc đến là các sàn giao dịch thật sự nhưng có những chiêu bài dụ những người không có kiến thức tham gia để thu lợi bất chính. Đây là các sàn giao dịch thật, chỉ số, hàng hóa, chứng khoán, ngoại hối… Tuy nhiên cách thức của họ là sẽ cho nhân viên liên hệ với những người không có kiến thức giao dịch về thị trường và mời họ tham gia sàn. Nếu họ trả lời không biết cách thì sẽ động viên bằng cách sẽ hướng dẫn để bạn biết cách giao dịch, không có gì phải lo cả.

Câu chuyện thật tôi được biết là một chị giáo viên cấp 2, sau khi nhiều lần từ chối lời mời của sàn thì đến một ngày cũng chấp nhận tham gia với số tiền nạp ban đầu là 15.000$ (Dã man thật, tôi thấy thường những người thiếu kiến thức thì xuống tiền rất mạnh, tôi bắt đầu giao dịch forex chỉ với 100$ mà hồi đấy cũng thấy sợ rồi).

Chị hỏi bây giờ đánh gì, thì bạn tư vấn bảo dầu đang xuống thấp đấy chị mua đi, thả 1 lệnh đã ngay lập tức âm 1.000$. Bạn tư vấn bảo thị trường lên xuống là bình thường chị đừng sợ, giá xuống thấp chị cứ mua thêm đi, thế là chị lại vã thêm 2 lệnh nữa. Tiền chưa thấy đâu 3 ngày sau tài khoản âm hơn 9.000$, lúc này hoảng loạn quá gọi cho tư vấn thì được trả lời là bây giờ chỉ có cách nạp thêm tiền để cứu cho khỏi cháy tài khoản chứ không còn cách nào khác. Chị lại nạp thêm 10.000$ nữa và cháy 25.000$ cuối tuần đó.

Lúc này gọi điện cho sàn thì nào có ai chịu trách nhiệm được, lệnh tự tay chị vào, khối lượng lớn nhỏ gì cũng tự tay chị đánh, biết bắt đền ai bây giờ. Đây là câu chuyện về số tiền lớn cháy trong 1 tuần, còn những chuyện kiểu như 1 ngày cháy 2.000$ hay 2 ngày cháy 5.000$ đối với những người không có kiến thức bị sàn dụ đầy nhan nhản.

TỔNG KẾT

Tổng kết lại ở đây là,

  • Thứ nhất, không có cách kiếm tiền nào siêu lợi nhuận cả. Các tỷ phú, ngân hàng lớn thì 30%/năm là siêu nhân rồi, đừng nói đến cả 600-700 % một năm như các lời mời gọi trên kia.
  • Thứ hai, tiền của mình đừng đưa cho người khác đầu tư. Không ai quý trọng tiền của mình hơn mình cả.
  • Thứ ba, kiến thức là vũ khí sắc bén nhất giúp chúng ta chiến thắng trong thị trường tài chính này. Hãy chuẩn bị kiến thức, tâm lý cho mình khi đứng trước mọi cơ hội tài chính.

Xin hết, nếu biết những loại hình lừa đảo nào khác nữa mời bạn bình luận ở dưới để chúng ta cùng cảnh giác. Hẹn gặp lại ở bài tiếp theo.